Арбитраж?а ж?гіну туралы тараптарды? арасында жасал?ан шартта істі ?арауды? т?ртібі, арбитражды? келісімні? міндеттілігі ж?не о?ан ша?ым жасалу?а жатпайтынды?ы к?рсетіледі. Біра?, осы?ан ?арамастан халы?аралы? сауда т?жірибесінде арбитражды? келісімді орындамау жа?дайлары кездеседі. Осы?ан байланысты 1923 жылы Арбитражды? келісім туралы Хаттама ж?не 1927 жылы Арбитражды? келісімді м?жб?рлеп орындату туралы Женева конвенциясы ?абылданды. ?азіргі та?да б?л Хаттама мен Конвенцияны? за?ды к?ші жо?. Оларды? орнына 1958 жылы 10 маусымда Нью-Йоркте шетел арбитраж шешімдерін тану ж?не орындау туралы Конвенция ?абылданды. Б?л конвенцияны? ма?ыздылы?ы, шетел арбитраж шешімдерін орындамауыны? кепілі болды. Айтылып кеткендей б?л конвенция жеке ж?не за?ды т?л?алар?а да ?олданылады. Конвенция белгілі бір мемлекетте ішкі шешім болып табылмайтын арбитражды? шешімдерге де ?олданылады, демек конвенция тек аума?ты? емес сонымен ?атар, ?лтты? критерий бойынша да ?олданылады. Конвенцияны? ?шінші б?лімінде осы Конвенция?а ?осыл?ан мемлекеттер арбитражды? іс ж?ргізу за?дары с?йкес болу керек делінген.

Ал Конвенцияны? бесінші б?лімінде ?андай жа?дайларда шешімні? орындалуына ?арсылы? білдіретіндігі к?рсетілген:

  1. шешім шы?ар?ан жерді? за?ы бойынша тарапты? біреуі ?рекетке ?абілетсіз болса ж?не шешімні? за?сыз болуы;
  2. арбитражды? тал?ылау туралы м?дделі т?л?алар?а хабарламауы;
  3. арбитражды? келісімдегі шарт?а ?атысты емес немесе арбитражды? ескертуге с?йкес келмейтін даулар?а байланысты шы?арыл?ан шешімдері;
  4. арбитражды? орналас?ан жеріні? за?ы бойынша арбитраж органыны? немесе арбитраж іс ж?ргізуіні? тараптарды? келісімімен с?йкес келмеуі;
  5. тараптар ?шін шешім т?пкілікті болып табылмауы;
  6. шешім м?жб?рлі т?рде орындалатын жерді? за?ы дауды? объектісі арбитражды? іс ж?ргізу объектісіне жатпауы;
  7. шешімді тану ж?не орындау сол мемлекетті? к?пшілік ???ы?ына ?айшы келуі.

Осы Конвенция?а ?осыл?ан мемлекеттер арбитражды? шешімді тану мен орындау?а байланысты бас?а екі жа?ты ж?не к?п жа?ты конвенцияларды ?олдана алады.

1961 жылы 21 с?уірде Сырт?ы сауда арбитражы туралы Еуропалы? конвенция ?абылданды. Конвенцияны? 6-бабында тараптарды? уа?ытша ж?не т?ра?ты арбитраждар?а ж?гіну ???ы?ы к?рсетілген. Сондай-а?, конвенция уа?ытша арбитражды ??руды? т?ртібін к?рсетеді.

?аза?стан Республикасыны? Президентіні? Жарлы?ына с?йкес ?аза?стан Республикасы 1995 жылы 4 ?азанда 1958 жыл?ы «Шетел арбитражыны? шешімін тану ж?не орындау туралы» Нью-Йорк конвенциясына ж?не 1961 жыл?ы «Сырт?ы сауда арбитражы туралы» Еуропалы? конвенция?а ?осылды. ?азіргі та?да ?Р шетел сотыны? ж?не арбитражды? шешімдері тану мен орындалуын ?амтамасыз ететін ?зіндік ж?йе ??руда. 1992 жылы 2 наурызда Киев ?аласында ТМД мемлекеттеріні? арасында бірінші рет шаруашылы? ?ызметке байланысты дауларды ?арауды? т?ртібі туралы к?п жа?ты келісімге отырды. ?Р Жо?ар?ы Соты б?л келісімді 1992 жылы 2 шілдеде бекітті. Б?л келісімге байланысты осы келісімге отыр?ан мемлекетті? шаруашылы?пен айналысатын субъектілері сот?а, арбитражды? сот?а, ?шінші сот?а немесе бас?а да органдар?а ж?гіне алады ж?не арбитраж шешімдерін таниды ж?не орындайды.

Екінші к?п жа?ты келісім ТМД мемлекеттері ?атыс?ан 1993 жылы 22 ?антарда ?абылдан?ан азаматты?, отбасылы? ж?не ?ылмысты? істер бойынша ???ы?ты? ?атынас?а байланысты ???ы?ты? к?мек к?рсету туралы Конвенция. ?Р Жо?ар?ы Соты б?л конвенцияны 1993 жылы 31 наурызда бекітті.

Б?л келісімге байланысты конвенция?а ?атыс?ан мемлекеттерді? азаматтары екінші мемлекетті? аума?ында болса немесе за?ды т?л?а сол мемлекетті? аума?ында ??рылса, онда сол мемлекетті? жеке ж?не за?ды т?л?алары ие ??ы?тар мен міндеттерді ат?арады; азаматты? істербойынша сот шешімдерін тану мен орындау кезінде бір-біріне ???ы?ты? к?мек к?рсетеді; сот шешімдерін орындау сол мемлекетті? іс ж?ргізу за?ымен реттеледі. Шетел арбитражыны? шешімдерін тану мен орындау?а байланысты шаруашылы? ?ызметті? ?суіне байланысты 1992 жылы 27 наурызда ?аза?стан Республикасы мен Ресейді? арасында екі жа?ты келісім жасалды. Шаруашылы? субъектілерді? арасында?ы дауды ?арауды? т?ртібін мемлекетаралы? келісімге с?йкес шешеді.