Американды? ???ы?ты? ?алыптасуы.

А?Ш аума?ында орналас?ан а?ылшын к?шпенділері ?здерімен бірге а?ылшын ???ы?ын алп келді. 1607 ж бастап – бірінші колонияны? ?алыптасу мерзімінде ол бір ?рекет етуші ???ы? болып саналды, жергілікті шы?арылатын халы?ты? д?ст?рі мен салты ?ркениеттік емес ж?не жауласты? сипатта болды.

Осылай, А?Ш ???ы?ты? ж?йесі ?лыбританияны? за?герлік д?ст?рі ?серінде ж?не тарихи оны? а?ылшын жалпы ???ы?ынан ?алыптасады (Common Law). Даму процесінде ?абылдан?ан а?ылшын ???ы?ты? институттары ?лкен ?зреістерге ?шырады. Америкалы? ж?не а?ылшын ???ы?ын б?ліп т?ратын жа?а институттар пайда болды. Н?тижесінде, мемлекетті? федералды? ??рылымы, жазыл?ан Конституциялармен (А?Ш Конституцисы ж?не штаттар конституциялары), ж?не ?леуметтік – экономикалы? ж?не саяси дамуды? бір?атар ерекшеліктерімен аны?тал?ан спецификасы бар жа?а ???ы?ты? ж?йе ?алыптасты.

А?Ш-ты? ???ы?ты? ж?йесі т?сінігі ж?не негізгі категориялары.

А?Ш пен Англияда ?абылдан?ан за?герлік ?дебиетте т?рлі ???ы?ты? ж?йелер туралы айтылса, біреулерінде б?л айырмашылы?ты к?рсетпеуге тырысады. Бір концепция т?рлі терминдермен сипаттала алады, сонымен ?атар бір терминдер т?рлі ма?ынаны білдіре алады. Шетелдік за?гер м?ны біліп ж?не америкалы? ???ы?ты? кез келген с?ра?ын зерттеу кезінде а?ылшын ???ы?ты? с?здігімен ?олданбау?а тиіс.

Америкалы? за?герлік ?дебиетте ???ы?ты? ж?йені? т?сінігін аны?тау ?атынасында бірлескен ой жо?. Аны?тамларды? к?п бол?анды?ынан, оларды жеке топтар?а б?ліп ?арастыр?ан ж?н. Егер кейбір за?гер – ?алымдар ???ы?ты? ж?йе т?сінігін ???ы? т?сінігінен б?лек ?арастырса, бас?алары б?л т?сінікті ке?ірек ?арастырады.

Американды? ???ы?ты? ?айнар к?здері.

А?Ш ???ы?ты? ж?йесін ?рекет ету м?нін т?сіну бойынша кілтті с?ра?тарды? бірі ??рама Штаттарды? ?айнар к?здері мен оларды? ?зара ?атынасы болып табылады. ???ы?ты? ?айнар к?здеріне:сотты? прецедент, за?нама, органдар мен ат?арушы билікті? нормативтік ???ы?ты? актілері, д?ст?р мен ?ділеттілік ???ы?ы жатады.

Сотты? прецедент. Америкалы? ???ы?ты? ж?йе тамырымен а?ылшын жалпы (прецедентті) ???ы?ына ?тіп кетеді. Сотты? прецедентке (Stare Decisis) ба?ыну оны? негізгісі болып табылады,  оны? м?ні соттар белгілі бір істі шешер кезде д?л осындай іс оны? алдында ?алай шешілгендігіне ?арау керек екендігінде.

За?нама. Америкалы? ???ы?ты? екінші негізгі ?айнар к?зі за?намалы? органдармен бекітілген статутты? ???ы? болып табылад. Америкалы? мемлекетті? ?мір с?ру тарихы бойы А?Ш конгрессі ж?не штаттарды? за?намалы? органдары ма?ызды р?л ат?ар?ан, Б?л сотты? прецедентпен ??рылатын нормалар ?атарын толы?тырды.